Xây nhà phần thô gồm các hạng mục dựng bộ khung và lớp vỏ ngôi nhà: móng, cột, dầm, sàn, tường xây, mái, hệ ống điện nước đi âm và chống thấm. Ranh giới với phần hoàn thiện không có chuẩn chung, mỗi nhà thầu kê một danh sách riêng, nên cùng gọi là "xây thô" mà khối lượng công việc có thể khác nhau.
Biên soạn: Lê Thanh Tiến. Số liệu và căn cứ cập nhật đến 19/10/2026.
Điểm chính
- Danh sách phần thô của các nhà thầu không trùng nhau: tô trát, cán nền, chống thấm, dây điện trong ống khi thì thuộc thô, khi thì thuộc hoàn thiện.
- Không tìm được văn bản nhà nước nào ấn định hệ số quy đổi để tính giá thi công; đó là tập quán, thoả thuận trong hợp đồng. Nhà 5 x 16 m trệt hai lầu ra 312 hoặc 344 m² tuỳ tổ hợp hệ số.
- Bàn giao phần thô là một lần nghiệm thu giai đoạn (Điều 23 Nghị định 207/2026/NĐ-CP); với nhà ở riêng lẻ, Điều 4 khoản 5 chỉ khuyến khích áp dụng.
Bốn lớp của phần thô, từ mái xuống móng
Mọi lớp đều dừng ở trạng thái chưa sơn, chưa lát, chưa lắp thiết bị.
Cốt thép, ống âm và lớp chống thấm là ba thứ bị che kín sớm nhất, nên cần kiểm và chụp ảnh trước khi che.
Phần thô gồm những hạng mục nào
Phần thô là toàn bộ công việc làm nên kết cấu chịu lực và lớp bao che của ngôi nhà, dừng lại khi tường còn trần xi măng, sàn chưa lát và chưa lắp thiết bị. Các trang nhà thầu đọc ngày 19/10/2026 đều gồm ba nhóm dưới đây.
Móng và công trình ngầm
Gồm đào đất hố móng, bê tông lót, móng và giằng móng, đà kiềng, bể phốt, hố ga. Loại móng chọn từ báo cáo khảo sát địa chất, xem bài móng băng xây nhà. Ép cọc, cừ tràm hoặc gia cố nền thường tách riêng: nhiều gói ghi phần thô tính "từ đầu cọc trở lên", cách làm cọc có trong bài ép cọc xây nhà.
Khung chịu lực và tường xây
Gồm cột, dầm, sàn bê tông cốt thép các tầng, cầu thang, lanh tô, tường bao và tường ngăn, nhóm dùng nhiều thép, xi măng, cát, đá, gạch nhất. Ví dụ quy ra số lượng có ở bài cách tính vật liệu xây nhà.
Cốt thép và cốp pha
Che kín ngay khi đổ bê tông. Kiểm tra bằng mắt và ảnh chụp trước giờ đổ.
Ống nước và ống điện đi âm
Che kín khi tô trát và cán nền. Kiểm đường đi, thử ống nước và chụp ảnh trước khi che; ống luồn dây điện ghi theo thoả thuận trong hợp đồng.
Lớp chống thấm
Che kín khi cán nền, lát gạch. Thử ngâm nước trước khi che.
Đường ống đi âm, chống thấm và mái
Ống cấp thoát nước và ống luồn dây điện được chôn trong tường, sàn trước khi tô trát và cán nền. Mái được đổ bê tông rồi phủ lớp chống thấm. Cốt thép, ống âm và lớp chống thấm là ba thứ sẽ bị che kín, nên cách kiểm tra đúng là xem và chụp ảnh trước khi che, không phải đợi nhà xong rồi mới hỏi.
Ranh giới phần thô và hoàn thiện: ba cách chia trong hợp đồng
Chữ "xây thô" trong báo giá đang chỉ ba loại gói khác nhau. Gói thô thuần chỉ gồm vật tư và nhân công của phần kết cấu. Gói thô kèm nhân công hoàn thiện cộng thêm công sơn, ốp lát, lắp thiết bị, còn vật tư hoàn thiện do chủ nhà tự mua. Gói trọn gói nhà thầu lo cả vật tư hoàn thiện. Hai báo giá cùng ghi "xây thô" nhưng thuộc hai gói khác nhau thì không đặt cạnh nhau để so được.
Xanh: nằm trong gói. Cam: chủ nhà tự mua. Xám: làm riêng, ngoài gói.
Trang báo giá xây dựng phần thô và nhân công hoàn thiện của Cửu Long CLC trình bày theo gói thứ hai. Bảng sau liệt kê những hạng mục các trang đã đọc xếp không giống nhau, và điều nên ghi vào hợp đồng cho từng hạng mục.
| Hạng mục | Cách xếp ở các trang đã đọc | Nên ghi vào hợp đồng |
|---|---|---|
| Tô trát tường | Đa số xếp vào phần thô, một nguồn xếp vào hoàn thiện | Tô trát nằm trong hay ngoài gói, độ phẳng nghiệm thu |
| Cán nền, chống thấm | Mỗi nơi chia một kiểu; chống thấm thường đi cùng phần thô | Vị trí chống thấm (mái, sàn vệ sinh, ban công), thời gian ngâm nước thử |
| Dây điện trong ống | Có nơi tính cả kéo dây vào phần thô, có nơi chỉ tính ống ruột gà và đế âm | Việc kéo dây thuộc gói nào |
| Ép cọc, gia cố nền | Thường loại ra và tính riêng; gói bắt đầu "từ đầu cọc trở lên" | Ai chịu chi phí nếu địa chất thực tế khác khảo sát |
| Tháo dỡ nhà cũ, đồng hồ điện nước | Thường là việc của chủ nhà | Ai làm thủ tục, ai chịu phí |
| Nhân công sơn, lát gạch, lắp thiết bị | Có nơi nằm trong gói thô, có nơi tách thành gói riêng | Công nào có, công nào không |
| Cửa, lan can, granite, trần thạch cao | Thường ngoài gói; nhà thầu hỗ trợ khung bao cửa | Mức hỗ trợ khung bao đến đâu |
Cách giảm tranh cãi là yêu cầu bảng hai cột vật tư và nhân công cho từng hạng mục. Khi chọn giữa nhiều nhà thầu, bài cách chọn nhà thầu xây dựng trình bày cách so báo giá và chia đợt thanh toán theo nghiệm thu.
Cách tính diện tích quy đổi khi báo giá phần thô
Báo giá phần thô thường tính theo mét vuông xây dựng, trong đó móng, mái và tầng hầm được đổi ra một tỷ lệ phần trăm diện tích sàn. Hệ số quy đổi là tập quán thường dùng, thoả thuận trong hợp đồng: chúng tôi không tìm được văn bản nhà nước nào ấn định hệ số này để tính giá thi công giữa chủ nhà và nhà thầu.
Ngày 19/10/2026, chúng tôi đối chiếu 10 website nhà thầu, đơn vị thiết kế tại TPHCM và vùng lân cận. Số liệu không thống nhất: mái bê tông cốt thép ghi từ 30% đến 60% (nhiều nơi 40 đến 50%, một số nơi 60% khi lát gạch), móng băng từ 30% đến 70% và có nơi từ 80% với móng băng hai phương, móng bè từ 50% đến 100%.
Khoảng hệ số theo phần trăm diện tích, trên 10 website
Thang đo 0 đến 250%. Mái bê tông cốt thép: nhiều nơi 40 đến 50%, một số nơi 60% khi lát gạch. Móng cọc chưa gồm chi phí ép cọc. Sân thượng gồm cả loại có giàn trang trí.
Vì là tập quán, mỗi đơn vị áp một khoảng riêng: một số hướng dẫn cũ, kể cả bài đăng trên website này, ghi hệ số móng khác bảng trên, còn biểu đồ trên cập nhật theo các trang đọc ngày 19/10/2026. Móng thường tính trên diện tích tầng trệt, chưa gồm ép cọc hoặc cừ tràm. Mái dốc tính theo mặt nghiêng. Tầng hầm tính theo độ sâu, nhưng mốc phân bậc mỗi nơi một khác: 1,3 - 1,7 - 2 m ở trang này, 1,5 - 1,8 - 2 m ở trang khác. Cách đo sàn cũng khác, tính tới tim tường hay phủ bì. Ô trống và giếng trời từ 8 m² trở xuống thường tính đủ 100%, trên 8 m² chỉ tính 50 đến 70%, một số nơi đặt ngưỡng ở 4 m².
Ví dụ minh hoạ do Cửu Long CLC tự tính, lấy hai tổ hợp nằm trong khoảng các trang đã ghi, không phải số của một công trình thật: nhà phố 5 x 16 m, trệt và hai lầu, móng băng, mái bê tông cốt thép, không hầm, không sân. Một tầng 80 m², ba tầng sàn 240 m².
Tổ hợp hệ số thấp
Móng băng 40%: 32 m²
Sàn ba tầng: 240 m²
Mái bê tông 50%: 40 m²
Tổng 312 m², bằng 1,30 lần diện tích sàn
Tổ hợp hệ số cao
Móng băng 70%: 56 m²
Sàn ba tầng: 240 m²
Mái bê tông lát gạch 60%: 48 m²
Tổng 344 m², bằng 1,43 lần diện tích sàn
Chênh lệch 32 m², tương đương 10,3%, chỉ vì chọn hai tổ hợp hệ số khác nhau, đều nằm trong khoảng các trang đã ghi. Hợp đồng nên ghi bảng hệ số kèm cách đo sàn, đối chiếu với cách tính diện tích sàn xây dựng, rồi mới so giá.
Nghiệm thu và bàn giao phần thô: cần những hồ sơ nào
Về bản chất, bàn giao phần thô là một lần nghiệm thu giai đoạn. Điều 23 Nghị định 207/2026/NĐ-CP để chủ đầu tư và nhà thầu tự thoả thuận thời điểm, trình tự, nội dung, điều kiện và thành phần, kết quả ghi bằng biên bản.
Với nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, Nghị định không bắt buộc áp dụng hết quy định về giám sát, nghiệm thu và hồ sơ: Điều 4 khoản 5 chỉ khuyến khích, còn Điều 10 khoản 3 chỉ bắt buộc thi công và giám sát theo Nghị định với nhà từ 7 tầng trở lên hoặc có từ hai tầng hầm (điểm c). Các biên bản dưới đây vì vậy nên ghi vào hợp đồng, chưa phải thủ tục bắt buộc với nhà phố thông thường.
Nhà phố thông thường: chủ sở hữu vẫn tự tổ chức thi công, giám sát và chịu trách nhiệm về an toàn (Điều 10 khoản 3 điểm b Nghị định 207/2026/NĐ-CP); việc áp dụng giám sát và lập hồ sơ theo Nghị định chỉ được khuyến khích.
Năm điểm nghiệm thu của phần thô, theo thứ tự thi công
Với các loại ống thuộc phạm vi TCVN 4519:1988, ống cấp nước phải thử thuỷ lực hoặc khí nén trước khi lắp dụng cụ lấy nước (mục 4.4), hồ sơ nghiệm thu gồm biên bản công tác khuất và biên bản thử áp lực (mục 4.7); ống nhánh thoát nước đặt trong nền đất hoặc rãnh sàn phải thử đổ đầy nước trước khi lấp kín (mục 4.11), kèm biên bản bàn giao công tác khuất (mục 4.14). Tiêu chuẩn này nêu rõ hệ thống làm bằng ống chất dẻo không thuộc phạm vi và phải theo tiêu chuẩn hướng dẫn riêng (mục 1.1, chú thích 1), trong khi ống PPR và uPVC rất phổ biến ở nhà phố. Với ống nhựa, mức thử cần ghi theo hồ sơ thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất ống; việc chụp ảnh, thử trước khi che và lập biên bản vẫn nên ghi vào hợp đồng như một thoả thuận.
| Hồ sơ | Nội dung | Tham chiếu |
|---|---|---|
| Biên bản nghiệm thu công việc | Tên công việc, thời gian, người ký, kết luận, phụ lục | NĐ 207/2026, Điều 22 |
| Kết quả thí nghiệm vật liệu | Ví dụ mẫu bê tông, thép, làm căn cứ nghiệm thu | NĐ 207/2026, Điều 22 khoản 2 |
| Nhật ký thi công | Do nhà thầu lập, ghi diễn biến thi công | NĐ 207/2026, Phụ lục IIa |
| Bản vẽ hoàn công | Bản vẽ thể hiện công trình đã làm thực tế | NĐ 207/2026, Phụ lục IIb |
| Biên bản thử ống nước đi âm | Ống thuộc phạm vi tiêu chuẩn: thử trước khi lắp dụng cụ lấy nước hoặc trước khi lấp kín, lập biên bản công tác khuất; ống nhựa theo hồ sơ thiết kế và nhà sản xuất | TCVN 4519:1988, mục 4.4, 4.7, 4.11, 4.14 (mục 1.1, chú thích 1: không áp dụng cho ống chất dẻo) |
| Biên bản nghiệm thu giai đoạn | Kết luận bàn giao thô; nên kèm danh sách tồn tại và hạn sửa | NĐ 207/2026, Điều 23 |
Về bảo hành, Điều 32 khoản 5 tính từ khi nghiệm thu hạng mục hoặc công trình; khoản 3 cho phép đặt thời hạn riêng từng hạng mục, nên ghi riêng thời hạn cho chống thấm và kết cấu. Bốn việc khi nhận bàn giao:
- Đối chiếu kích thước phòng, lỗ chờ và cao độ sàn với bản vẽ trước khi ký nhận.
- Xem lại ảnh cốt thép và đường ống đã chụp trước khi che.
- Ghi thời gian ngâm nước thử chống thấm vào hợp đồng: các hướng dẫn thi công đọc được nêu 24 đến 72 giờ tuỳ vị trí, không có một con số chung. Bảng hạng mục phần thô của Cửu Long CLC, chẳng hạn, ghi tại bảng hạng mục phần thô: ngâm nước 24 giờ rồi mới nghiệm thu chống thấm, và thử áp lực hệ thống cấp nước trước khi tô, ốp gạch.
- Nhận đủ các hồ sơ trong bảng trên, kèm danh sách tồn tại và hạn sửa.
Trước khi ký, yêu cầu nhà thầu lập bảng hạng mục phần thô theo từng gói, ghi rõ hệ số quy đổi và cách đo sàn.
Câu hỏi thường gặp
Xây thô và xây phần thô có khác nhau không?
Không khác. Hai cách gọi cùng chỉ phần kết cấu và lớp bao che của ngôi nhà. Điều cần hỏi là báo giá đang nói gói thô thuần, thô kèm nhân công hoàn thiện hay trọn gói, vì ba gói có khối lượng công việc khác nhau.
Phần thô có gồm cửa, sơn và thiết bị vệ sinh không?
Thường là không. Cửa, lan can, đá granite, trần thạch cao, sơn, gạch lát và thiết bị vệ sinh thuộc phần hoàn thiện. Có nhà thầu hỗ trợ khung bao cửa hoặc tính nhân công sơn, lát trong gói thô, nên phải đọc danh mục ghi trong hợp đồng.
Ép cọc và đào đất có tính trong phần thô không?
Đào đất hố móng thường nằm trong phần thô. Ép cọc và gia cố nền thường được tách ra tính riêng vì phụ thuộc địa chất, nhiều gói ghi phần thô bắt đầu từ đầu cọc trở lên.
Diện tích quy đổi có giống diện tích trong giấy phép xây dựng không?
Không. Diện tích quy đổi là cách tính tiền theo tập quán, cộng thêm một tỷ lệ phần trăm cho móng, mái, hầm. Diện tích ghi trong giấy phép là diện tích xây dựng và sàn theo hồ sơ thiết kế. Hai con số dùng cho hai mục đích khác nhau.
Nguồn tham khảo
- Nghị định 207/2026/NĐ-CP (Công báo, ký ngày 15/06/2026, hiệu lực từ 01/07/2026): Điều 4 khoản 5 và Điều 10 (nhà ở riêng lẻ), Điều 22 (nghiệm thu công việc), Điều 23 (nghiệm thu giai đoạn), Điều 32 (bảo hành), Phụ lục IIa (nhật ký thi công), Phụ lục IIb (bản vẽ hoàn công).
- TCVN 4519:1988 Hệ thống cấp thoát nước bên trong nhà và công trình - Quy phạm thi công và nghiệm thu, các mục 1.1 (chú thích 1), 4.4, 4.7, 4.11, 4.14. Tình trạng hiệu lực: còn hiệu lực (cổng VSQI, tra ngày 19/10/2026).
- Hệ số quy đổi diện tích: tổng hợp từ 10 website nhà thầu và đơn vị thiết kế tại TPHCM và vùng lân cận, đọc ngày 19/10/2026 (danh sách trang và hệ số từng hạng mục lưu nội bộ). Đây là số các đơn vị tự công bố, không phải văn bản quy phạm và không thống nhất giữa các nơi.
- Thời gian ngâm nước thử chống thấm: tổng hợp từ hướng dẫn thi công của các nhà cung cấp vật liệu chống thấm, đọc ngày 19/10/2026; không phải quy định bắt buộc.
- Ví dụ nhà 5 x 16 m do Cửu Long CLC tính theo hai bảng hệ số giả định, mang tính minh hoạ, không thay thế bóc tách khối lượng theo bản vẽ.
Nội dung căn cứ các văn bản và trang nêu trên, kiểm lần cuối ngày 19/10/2026. Đây là thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc ý kiến kỹ sư cho hợp đồng, công trình cụ thể của bạn.






